Pamięć, która łączy

W dniach 9-14 maja 2013 r. Polacy i Ukraińcy modlili się w intencji pojednania swoich narodów. Towarzyszył im Krzyż z relikwiami bł. ks. Jerzego Popiełuszki, a także hasło – „Zło dobrem zwyciężaj”. W 70. rocznicę tragedii na Wołyniu Fundacja Kultury Duchowej Pogranicza została inicjatorem cyklu spotkań, które miały na celu oddanie  hołdu ofiarom zbrodni na Wołyniu oraz prowadzenie dialogu polsko-ukraińskiego na temat pojednania. Spotkania odbyły się w Lublinie, Łucku, Wyżnianach, Lwowie oraz Warszawie.

9 maja w Lublinie odbyło się pierwsze spotkanie z cyklu. Rozpoczęło się ono wprowadzeniem do wydarzeń na Wołyniu w latach 1943-44. Dwóch historyków z Polski i Ukrainy wygłosili krótkie referaty. Następnie odbyła się uroczysta pontyfikalna Liturgia św. Jana Chryzostoma w Kościele pod wezwaniem św. Andrzeja Boboli w Lublinie, w intencji pojednania polsko-ukraińskiego, pod przewodnictwem metropolity lubelskiego abp. Stanisława Budzika i metropolity przemysko-warszawskiego abp. Jana Martyniaka. W liturgii wzięli udział duchowni z Polski, Ukrainy i Białorusi. W świątyni ustawiono dwuskrzydłowy ikonostas. Na jednym byli święci narodu polskiego, na drugim święci w dziejach narodu ukraińskiego. Śpiewał chór archikatedry św. Jura we Lwowie. Podczas modlitwy wszyscy obecni mieli w dłoniach zapalone świece, podchodzili do ikonostasu i prosili o wstawiennictwo świętych dwóch narodów, aby doszło do przebaczenia i pojednania Polaków i Ukraińców.

Po liturgii wręczono dyplomy uznania i podziękowania za „konsekwentną postawę w poszukiwaniu tego, co łączy, nie zaś tego, co dzieli we współdziałaniu dwóch bratnich narodów Polski i Ukrainy oraz ukazywaniu, jak „zło dobrem zwyciężać” Pani Danucie Nagórnej, aktorce z Warszawy, prof. Ryszardowi Horodeckiemu, fizykowi z Gdańska oraz dr Leonowi Popkowi z lubelskiego oddziału IPN. Osoby te bezpośrednio i pośrednio doświadczyły zranienia związanego ze zbrodnią na Wołyniu w 1943 r. Mimo tych tragicznych i bolesnych doświadczeń wszyscy oni starają się szukać tego, co łączy. Aby pamięć o tamtych wydarzeniach nie dzieliła, poszukują płaszczyzn, aby budować wspólną przyszłość polsko-ukraińską. „Dla tych osób to podziękowanie miało ogromne znaczenie. Nie ukrywały swego wzruszenia. To pokazało, że nie są ważne tylko wielkie kroki, ale i takie małe, skromne, zwyczajne wydarzenia, okazywanie sobie życzliwości, ciepła, zrozumienia, współczucia kruszy skałę nieufności, poczucia doznanej krzywdy” – zaznaczył ks. Batruch w rozmowie z KAI.

W Łucku modlono się 10 maja w katedrze greckokatolickiej, a następnego dnia odprawiono Mszę św. w katedrze rzymskokatolickiej. Pielgrzymi udali się także na cmentarz w Przedrażu niedaleko Łucka, gdzie leżą pomordowani w 1943 r. z okolicznych miejscowości oraz żołnierze Armii Krajowej. Oddano im hołd, modlono się, zapalono znicze oraz odczytano imiona i nazwiska pomordowanych. „Pobyt na cmentarzu jeszcze bardziej nam uświadomił, jak Ziemia Wołyńska jest naznaczona cierpieniem i śmiercią niewinnych ludzi” – podkreślił ks. Batruch.

12 maja pielgrzymi byli w Wyżnianach, gdzie w cerkwi św. Jerzego odprawiono pontyfikalną Liturgię św. Jana Złotoustego. Po liturgii dyplom wdzięczności wręczono Andrzejowi Teleżyńskiemu z Gdańska,  członkowie rodziny którego zostali zamordowani na Wołyniu. W trakcie pielgrzymki odłączył się on i udał się do Małego Porska, miejscowości będącej jego rodzinnym gniazdem. Tam spotkał się z wielką życzliwością ze strony mieszkańców. Opowiedziano mu o historii tej miejscowości i rodzinie. Otrzymał też zdjęcia, na których widnieją jego przodkowie.

Potem pielgrzymi udali się do kościoła św. Mikołaja w Wyżnianach, gdzie przed świątynią ustawiono krzyż z napisem „Zło dobrem zwyciężaj” oraz przekazano urnę z ziemią z grobu bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Przy kościele ma powstać centrum spotkań (przede wszystkim młodzieży) służące idei pojednania narodów Polski i Ukrainy. W lipcu tego roku planowany tam jest pierwszy obóz harcerzy z Polski i płastunów z Ukrainy. Jak zaznaczył ks. Batruch jest to inicjatywa oddolna, a nie koniukturalno-polityczna, tylko powstała z potrzeby serca.  Uczestnicy także posłuchali koncertu w wykonaniu zespołu „Pogorilko-band”.

13 maja pielgrzymi udali się do Lwowa, gdzie w cerkwi przy Ukraińskim Uniwersytecie Katolickim odprawiono nabożeństwo w intencji pojednania. Miłą niespodzianką było to, że chór akademicki przygotował tekst modlitwy w języku polskim do cerkiewnej melodii. Potem odbył się koncert rekwiem w hołdzie ofiarom konfliktu polsko-ukraińskiego w wykonaniu kapeli bandurzystek. Dwóch młodych historyków z Polski i Ukrainy przybliżyli ważne fakty z lat 1943-44, relacji polsko-ukraińskich w tamtych latach.

Ks. mitrat Stefan Batruch, proboszcz greckokatolickiej parafii w Lublinie i prezes Fundacji Kultury Duchowej Pogranicza w relacji dla KAI powiedział: „Każdy z uczestników wyjazdu udawał się na niego z prywatnym bagażem niepokojów, pytań i obaw. Każdy z bagażem wiedzy na temat Wołynia, Galicji i tragicznych wydarzeń, które miały tam miejsce. Wiele osób niosło swój ból i pytania, kto pierwszy zaczął, po której stronie było więcej ofiar, kto był bardziej okrutny, kto powinien pierwszy przeprosić. Wróciliśmy z poczuciem, że chcemy dalej działać w kierunku leczenia ran, modlić się za ofiary i sprawców zbrodni. Wróciliśmy w przekonaniu, że każdy z jej uczestników włączy się w swoim środowisku w sprawę pojednania polsko-ukraińskiego”.

 28 czerwca w Warszawie w dniu podpisania przełomowej wspólnej deklaracji Kościołów rzymsko- i greckokatolickiego w Polsce i na Ukrainie w przededniu 70. rocznicy czystek etnicznych na Wołyniu odbyło się ostatnie spotkanie z cyklu „Pamięć, która łączy”.
W debacie nt. stosunków polsko-ukraińskich udział wzięli dr Łukasza Jasina – wykładowca Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego  oraz  Roman Matsyuk historyk z Łucka. Msza św. w intencji pojednania polsko-ukraińskiego, a po Liturgii nabożeństwo za ofiary konfliktu polsko-ukraińskiego została odprawiona w Kościele środowisk twórczych w Warszawie, celebrowana przez  biskupa pomocniczego Archidiecezji Lwowskiej Benedykta. Spotkanie uświetnił występ Capella Corale Varsovia z Warszawy.

Projekt „Pamięć, która łączy” miał na celu pojednania polsko-ukraińskiego oraz oddanie hołdu ofiarom Tragedii na Wołyniu. Działania odbywały się 9-14 maja 2013r. w Lublinie, Łucku, Wyżnianach, Lwowie oraz Warszawie (28.06.2013). Projekt współfinansowany przez Departament Dyplomacji Publicznej i Kulturalnej MSZ RP w ramach konkursu „Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013 r.”

AK