Cerkiew grekokatolicka w Korczminie

CERKIEW GRECKOKATOLICKA P.W. OBJAWIENIA PAŃSKIEGO (Chrztu Pańskiego), rej. A/501 21.10.1992

Korczmin, gm. Ulhówek, pow. tomaszowski

Rozpoznanie historyczne

Pierwsze wzmianki o cerkwi w Korczminie pochodzą z 1531 r. Kolejną pw. Chrztu Pańskiego wybudowano zapewne w 1658 r. Nowsze badania pozwalają przesunąć datę powstania o ok. 100 lat wcześniej. W końcu XVIII w. (1772-?) cerkiew odnowiona, ok. 1850 r. rozbudowana o dwie zakrystie i przedsionek.  Po 1947 r. pozostawiona przez usuniętych w czasie akcji „Wisła” grekokatolików i przekazana jako kościół filialny kościołowi rzymskokatolickiemu. Na początku l. 50 ponownie opuszczona, stopniowo popadała w ruinę: 1955 – zniszczony zrąb wschodni, 1959 – zawaliła się zakrystia, 1963 – kruchta zniszczona w czasie burzy. Wyposażenie cerkwi częściowo rozkradzione, częściowo przeniesione do cerkwi parafialnej w Lublinie, Muzeum Wsi Lubelskiej, Muzeum Okręgowego w Lublinie oraz do kościoła w Machnówku. Właśnie w Machnówku odnaleziono słynną ikonę XVII-wieczną ikonę Matki Boskiej Korczmińskiej, przeniesiona po zakończeniu prac restauracyjnych do cerkwi parafialnej w Lublinie. Po 1994 r. sukcesywnie rekonstruowana, prace przyśpieszono pod koniec dekady dzięki zaangażowaniu księdza Stefana Batrucha, proboszcza greckokatolickiej parafii pw. Narodzenia NMP. 28 sierpnia 2004 r. miała miejsce uroczysta rekoncyliacja. We wnętrzu, jeszcze nie wykończonym, eksponowana jest kopia cudownej ikony. Cerkiew znajduje się w północnej części miejscowości, przy drodze prowadzącej do Machnówka. Świątynia drewniana, konstrukcji wieńcowej, założona na podłużnym, trójdzielnym planie.Należy do typu cerkwi jednokopułowych; nad prezbiterium, babińcem i gankiem dachy dwuspadowe. Na ścianach śladowozachowana polichromia. Cerkiew jest jedyną budowlą sakralną na tym terenie posadowioną na wbitych w ziemię palach dębowych (peckach).

  1. Wykaz dokumentacji
  • Brykowski R., W sprawie zabytkowej drewnianej architektury cerkiewnej pow. Tomaszów Lub., (w:) Ochrona Zabytków XXV: 1972 nr. 4
  • Brykowski R., Spalona cerkiew z Hulczy i grupa cerkwi tomaszowsko-hrubieszowskich, (w:) Ochrona Zabytków XXVII: 1974 nr. 1
  • Brykowski R., Drugi remanent zabytków, (w:) Spotkania z zabytkami 8: 1982
  • Cerkwa w seli Korczmyn na Ljublinszczyni (w:) Cerkownyj kalendarz 1972, Warszawa 1972
  • Gil A., Prawosławna eparchia chełmska do 1596 r., Lublin-Chełm 1999.
  • Górak J., Dawne cerkwie drewniane w województwie zamojskim, Zamość 1984.
  • Inwentaryzacja ODZ grupa pomiarowa inż. M. Godlewskiego Warszawa 1974
  • Katalog Zabytków Sztuki t. VIII woj. lubelskie z.17, pow. Tomaszów Lub., Warszawa 1964
  • Kołbuk W., Kościoły wschodnie w Rzeczypospolitej około 1772 r., Lublin 1998
  • Godlewski M., Cerkiew w Korczminie. Inwentaryzacja, Warszawa 1974, mps w WUOZ w Lublinie, Delegatura w Zamościu.
  • Kaniewska M. – Losy cerkwi pogranicza polsko-ukraińskiego, (w:) Sztuka sakralna i duchowość pogranicza polsko-ukraińskiego na Lubelszczyźnie, Lublin 2005
  • Rykalski J., Cerkiew w Korczminie. Opinia techniczne fundamentów obiektu, Warszawa 1994, mps w WUOZ w Lublinie, Delegatura w Zamościu.
  • Smoktunowicz M. P., Cerkiew w Korczminie. Inwentaryzacja, Warszawa 1990, mps w WUOZ w Lublinie, Delegatura w Zamościu.
  • Smoktunowicz M. P., Cekiew w Korczminie. Projekt remontu konserwatorskiego, Warszawa 1993, mps w WUOZ w Lublinie, Delegatura w Zamościu.
  • Smoktunowicz M. P., Cerkiew w Korczminie. Koncepcja architektoniczna, program prac konserwatorskich, Warszawa 2005, mps w WUOZ w Lublinie, Delegatura w Zamościu.
  • M. Urbaniak, Rozpoznanie inwentaryzacyjne cerkwi i dzwonnicy, Warszawa 1971, mps w WUOZ w Lublinie, Delegatura w Zamościu.